Былтыр елде тіркелген алаяқтық фактілерінің 99 пайызы интернет арқылы істелген. Азаматтардың 12 млрд теңге қаржысы қылмыскерлердің есеп-шоттарына аударылған. Бұл 2023 жылы анықталған қылмыстан 3 есе көп. Ақшасынан айырылып қалған адамдардың 70 пайызы әлі қаржысын қайтара алмай жүр. Өйткені кибер қылмыс толық ашылмай жатыр. Бүгін Мәжілісте депутаттар осылай деп дабыл қақты. Ал бұл түйткілді Президент 2022 жылы айтып, күні кеше Бурабайда өткен құрылтайда да кибералаяқтыққа қарсы күресті күшейтуді тапсырды. Бүгін Мәжілісте осы бағытта нақты ұсыныстар айтылды.
Интернет алаяқтардың алаңына айналды. Цифрлы қақпан құрып, сиқырлы схемалар түзілген. Ақпараттық, қаржылық қалқаны осал азаматтар алданып жатыр. Былтыр 22 мың интернет-алаяқтық дерегі тіркелген. Интернет бетін ашқан сайын санға сан қосылып жатыр. Ал санның артында алданған жан бар. Сондықтан жазаны күшейту керек, дейді депутаттар
Бақытжан Базарбек, ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты:
Алаяқтармен күресті тиімдірек ету үшін әсіресе ірі және аса ірі көлемде жасалған алаяқтық үшін бас бостандығынан айыру жазасының мерзімін ұлғайту қажет. Сонымен қатар қылмыстық жолмен алынған мүлікті тәркілеу керек. Қылмысты қайталанғандарға қатысты қатаң жазалау шараларын енгізу қажет.
Ұрланған немесе басқа да заңсыз жолмен алынған ақша түскен есепшоттың иесін – дроппер дейміз. Былайша қылмысқа қатысы жоқ адам сияқты. Негізі олар қылмыстық ақшаны қолма-қол ақшаға айналдыруға көмектесетін сыбайластар, дейді мәжілісмендер.
Мұрат Әбенов, ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты:
Біз дропперлерді жауапкершілікке тартайық деп бастама көтердік. Бірақ неге екенін білмеймін, Ішкі істер минитстрлігі бүкіл дропперлерді куәгер ретінде ғана танып отыр. Ақша есепшоттарда жатыр, ал біз оны қайтара алмай отырмыз. Сондықтан біз заңнамада дропперге қатысты жауапкершілікті қатаңдатуды ұсынамыз. Олар куәгер емес, қылмыскердің сыбайласы.
Қазіргі міндет – кибералаяқтықпен күресті күшейтіп, қылмыстық жауапкершілікті барынша қатаңдату. Сондықтан Мәжіліс төрағасы Ерлан Қошанов тиісті комитетке шұғыл түрде заң жобасын дайындауды тапсырды.
Ерлан Қошанов, ҚР Парламенті Мәжілісінің төрағасы:
Қазіргі кезде кибералаяқтар қоңырау шалмаған немесе күмәнді хабарлама жібермеген адам қалмаған шығар. Президенттің бұл мәселе бойынша тиісті тапсырмасы бар. Елімізде бұған қарсы күрес жүргізіліп жатқанына қарамастан киберқылмыстар әлі де толастамай тұр. Кибералаяқтықпен де күресті күшейтіп, қылмыстық жауапкершілікті барынша қатаңдатуға тиіспіз. Заңды күшейтпей, халыққа қолайсыздық туғызып отырған алаяқтардың әрекетін тоқтату мүмкін емес.
Сондай-ақ интернет алаяқтықтың алдын алып, онымен күресу үшін қаржы ұйымдары мен банктердің жауапкершілігін арттыру керектігі айтылды.
Азамат Бейбітұлы
